Đặc biệt, có những món ăn quen thuộc nếu để quá lâu, dù vẫn nhìn ngon mắt và chưa có mùi lạ, vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm. Trong đó, thịt và hải sản chưa chín kỹ, salad, cơm mì cùng các món nấu số lượng lớn là những thực phẩm cần được đặc biệt lưu ý.

Tủ lạnh không phải “lá chắn vạn năng” trước vi khuẩn

Nhiều người cho rằng chỉ cần cho thức ăn vào tủ lạnh là có thể sử dụng thêm vài ngày, thậm chí cả tuần. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, vi khuẩn vẫn có thể tồn tại và tiếp tục phát triển ở tốc độ chậm trong môi trường lạnh.

Điều đáng lo ngại là một số loại vi khuẩn còn có khả năng tạo độc tố. Trong nhiều trường hợp, dù thực phẩm được hâm nóng lại, độc tố vẫn tồn tại và gây hại cho cơ thể.

Đó là lý do các chuyên gia khuyến cáo không nên quá tiếc của với những món ăn đã bảo quản quá lâu, đặc biệt là nhóm thực phẩm dưới đây.

1. Thịt và hải sản chưa nấu chín kỹ: Nguy cơ vi khuẩn vẫn còn nguyên

Những món như bò tái, hamburger tái, cá ngừ áp chảo hoặc các loại hải sản chưa được nấu chín hoàn toàn luôn tiềm ẩn rủi ro cao hơn so với thực phẩm chín kỹ. Nguyên nhân là các vi khuẩn nguy hiểm như E. coli, Salmonella hay Listeria có thể vẫn tồn tại nếu nhiệt độ nấu chưa đủ để tiêu diệt hoàn toàn.

Ngôi sao dẫn lời từ Melissa Vaccaro, chuyên gia cao cấp về an toàn thực phẩm của Hiệp hội Sức khỏe Môi trường Quốc gia Mỹ (NEHA), cho biết vi khuẩn sử dụng protein trong thịt cá làm nguồn dinh dưỡng để sinh sôi. Khi thực phẩm được bảo quản quá lâu, nguy cơ nhiễm khuẩn càng tăng lên.

Nếu muốn sử dụng lại, thực phẩm cần được hâm nóng đến nhiệt độ tối thiểu 74 độ C. Tuy nhiên, với những món đã để lâu quá 48 giờ hoặc từng bị bỏ ngoài nhiệt độ phòng trong thời gian dài, lựa chọn an toàn nhất vẫn là bỏ đi.

2. Salad: Càng để lâu càng dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển

Nhiều người nghĩ rau xanh là thực phẩm lành mạnh nên ít nguy cơ mất an toàn. Thực tế lại không hoàn toàn như vậy. Các loại salad, đặc biệt là salad đã trộn sẵn, chứa nhiều độ ẩm và chất dinh dưỡng – môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển.

Theo các nghiên cứu về an toàn thực phẩm, rau lá xanh thường xuyên nằm trong nhóm thực phẩm liên quan đến các vụ ngộ độc do E. coli, Salmonella, Listeria và Norovirus. Khi rau được cắt nhỏ, các tế bào thực vật bị phá vỡ, giải phóng nước và dưỡng chất. Điều này vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn so với rau nguyên lá.

Nếu phần salad còn thừa xuất hiện dấu hiệu mềm nhũn, chảy nước, mất độ giòn hoặc có mùi lạ, tốt nhất không nên tiếc mà hãy loại bỏ ngay.

3. Cơm và mì: Món quen thuộc nhưng có thể gây ngộ độc nếu bảo quản sai cách

Ít ai ngờ rằng cơm nguội lại là một trong những thực phẩm thường xuyên được nhắc đến trong các cảnh báo về ngộ độc thực phẩm. Nguyên nhân đến từ vi khuẩn Bacillus cereus – tác nhân gây ra cái gọi là “hội chứng cơm chiên” (Fried Rice Syndrome).

Điểm nguy hiểm của loại vi khuẩn này là chúng có thể tạo ra bào tử chịu nhiệt. Điều đó có nghĩa là chúng vẫn sống sót sau quá trình nấu nướng. Nếu cơm hoặc mì được để ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi cho vào tủ lạnh, các bào tử có thể phát triển và sinh ra độc tố gây nôn mửa, tiêu chảy hoặc đau bụng cấp tính.

Các chuyên gia khuyến cáo nên chia cơm thành từng phần nhỏ để nguội nhanh rồi bảo quản lạnh ngay sau khi nấu. Quan niệm phải đợi cơm nguội hẳn mới cho vào tủ lạnh hiện được xem là không còn phù hợp.

4. Các món nấu số lượng lớn: Nguy cơ nằm ở phần giữa nồi thức ăn

Những món như súp, nước dùng, cháo, nước sốt, món hầm hay các món ăn nấu cho cả gia đình thường được chế biến với khối lượng lớn. Tuy nhiên, chính điều này lại khiến chúng trở thành nhóm thực phẩm dễ gặp rủi ro.

Phần giữa của nồi thức ăn thường giữ nhiệt rất lâu. Nếu không được làm nguội nhanh, vi khuẩn có thể phát triển mạnh trong khoảng nhiệt độ nguy hiểm từ 4 đến 60 độ C. Đáng chú ý, một số loại vi khuẩn có thể tạo độc tố không bị phá hủy khi đun nóng trở lại.

Các chuyên gia khuyến nghị nên chia thức ăn vào nhiều hộp nhỏ, nông lòng để giảm thời gian làm nguội. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

Bảo quản thực phẩm thế nào để an toàn hơn?

Để giảm nguy cơ ngộ độc từ thức ăn thừa, các chuyên gia đưa ra một số nguyên tắc cơ bản:

Giữ nhiệt độ tủ lạnh ở mức 4 độ C hoặc thấp hơn. Cho thực phẩm vào tủ lạnh càng sớm càng tốt sau khi nấu. Tách riêng thịt sống khỏi thực phẩm ăn liền. Bảo quản thức ăn trong hộp kín thay vì bọc sơ sài bằng màng bọc hoặc giấy bạc. Rã đông thực phẩm trong ngăn mát thay vì để ngoài nhiệt độ phòng. Tổng vệ sinh tủ lạnh định kỳ để hạn chế lây nhiễm chéo. Đừng để sự tiết kiệm trở thành cái giá phải trả cho sức khỏe

Trong nhiều gia đình Việt, việc tận dụng thức ăn thừa là thói quen giúp tiết kiệm và tránh lãng phí. Tuy nhiên, không phải món ăn nào cũng nên giữ lại quá lâu.

Điều nguy hiểm là thực phẩm hỏng không phải lúc nào cũng có mùi ôi thiu hay dấu hiệu bất thường rõ rệt. Đôi khi, vi khuẩn và độc tố đã âm thầm xuất hiện trong khi món ăn vẫn trông hoàn toàn bình thường.

Giữa việc tiếc vài phần thức ăn và nguy cơ phải nhập viện vì ngộ độc thực phẩm, lựa chọn khôn ngoan nhất đôi khi lại là mạnh dạn bỏ đi những món đã vượt quá thời gian bảo quản an toàn. Bởi sức khỏe của cả gia đình luôn đáng giá hơn bất kỳ phần thức ăn nào còn sót lại trong tủ lạnh.